Topienie marzanny – skąd się wziął ten zwyczaj?

21 marca, czyli pierwszego dnia kalendarzowej wiosny, w Polsce tradycyjnie topi się marzannę. Czy znasz rodowód tego obrzędu? Co symbolizuje marzanna? Mówimy, skąd wziął się zwyczaj topienia marzanny i na czym polega.

Wiosna to najbardziej oczekiwana pora roku. Srogie mrozy i opady śniegu wreszcie odchodzą w zapomnienie, a cała przyroda budzi się do życia. 21 marca czyli pierwszego dnia kalendarzowej wiosny utarł się zwyczaj topienia marzanny. Oprócz Polaków obrzęd ten obchodzą także Czesi i Słowacy. Czy wiesz, dlaczego topimy marzannę? Co symbolizuje ta kukła? Mówimy, skąd wziął się zwyczaj topienia marzanny i na czym polega.

Skąd wywodzi się zwyczaj topienia marzanny?

Historycy sprzeczają się co do genezy tego znanego obrzędu. W swoich dziełach marzannę wspominał Jan Długosz, który uosabiał w niej polską boginię, a sam zwyczaj wiązał z przyjęciem przez Polskę chrześcijaństwa. Badacze historii głoszą też tezę, wedle której topienie słomianej kukły miało odpędzać morowe powietrze, którzy ściągnęło w średniowieczu na Europę zarazę. 

.. Jak zrobić ekologiczną marzannę? [VIDEO]

Obrzęd topienia marzanny odbywał się w czwartą niedzielę Wielkiego Postu, którą zwykło nazywać się Białą, Czarną lub Śmiertną. Mieszkańcy miast wieszali kukłę na kiju, ścinali głowę, rozrywali ją na strzępy, a następnie palili lub topili. Jeśli podczas rytuału ktoś z uczestników upadł lub potknął się, odczytywano to jako zły zwiastun.

Co symbolizuje marzanna?

Kukłę, którą topimy 21 marca, zwykło nazywać się marzanną. Historia tej słomianej lalki sięga czasów Słowian Zachodnich i wiąże się z boginią słowiańską, która symbolizowała zimę i śmierć. Historycy przywołują wiele imion wspomnianej bogini. Oprócz marzanny określa się ją także takimi nazwami jak mora, morana, marenka, śmiertka, śmiercicha. Niektórzy badacze dopatrują się w niej demona, a nie bogini. 

Niezależnie od imiona, kukła ta niosła ze sobą określoną symbolikę. Uosabiała wszystkie nieszczęścia, nie tylko zimę i choroby. Zwykło przyjmować się, że wszystko co złe tkwiło w tej słomianej lalce. Aby wyzbyć się całego nieszczęścia kukłę topiono bądź palono. Słomianą lalkę ubierano w białe płótno. Na Śląsku lalce zakładano na głowę wianek i pleciono warkocze ze wstążkami. 

Magiczny wydźwięk tego obrzędu współcześnie nie wzbudza powszechnej aprobaty. Za rządów ministra edukacji Romana Giertycha wpłynął nawet wniosek o wprowadzenie zakazu topienia marzanny przez uczniów. Pomimo tego typu sygnałów zwyczaj topienia marzanny zachował się w większości polskich szkół. Kojarzony jest jednak z zabawą z okazji nadejścia wiosny, a nie magiczną symboliką wygnanego zła.

Redakcja 18/03/2016

Zobacz też

Azbest – miliony ludzi wciąż narażone są na jego szkodliwe działanie Azbest – miliony ludzi wciąż narażone są na jego szkodliwe działanie Chociaż użycie azbestu jest dziś zakazane w 53 krajach, aż 70 procent ludzi na całym świecie wciąż wdycha azbestowy pył, ryzykując zdrowiem i życiem. FOKUS TV zaprasza na film dokumentalny „Azbest - zabójczy pył". Za darmo, online! 3. sezon serialu Prawdziwa historia rodu Borgiów jest już dostępny w serwisie fokus.tv! Za darmo, online! 3. sezon serialu Prawdziwa historia rodu Borgiów jest już dostępny w serwisie fokus.tv! Za darmo, online, w całości i całkowicie legalnie! Zapraszamy do oglądania trzeciego sezonu serialu „Prawdziwa historia rodu Borgiów" w serwisie fokus.tv! Kolejne spiski, coraz bardziej wyrafinowane intrygi, seks, władza i demoniczna rodzina Borgiów! Oni po prostu mają to we krwi! Kompetencje prezydenta RP - co tak naprawdę może prezydent Polski Kompetencje prezydenta RP - co tak naprawdę może prezydent Polski Słuchając obietnic wyborczych Andrzeja Dudy i Bronisława Komorowskiego powinniśmy pamiętać o ograniczeniach, które przy stanowieniu prawa ma prezydent RP. Może co prawda zgłosić do Sejmu każdy projekt, tyle że musi on później zdobyć poparcie większości. Mówimy, jakie kompetencje ma prezydent RP. Katastrofy lotnicze – poszkodowani w wypadkach, eksperci i specjaliści w programie poświęconym największym tragediom w przestworzach Katastrofy lotnicze – poszkodowani w wypadkach, eksperci i specjaliści w programie poświęconym największym tragediom w przestworzach Katastrofy lotnicze – zapewne nie da się całkowicie ich wyeliminować. Można jednak minimalizować ich ryzyko, zwiększać bezpieczeństwo pasażerów i wyciągać wnioski z tragedii, do których doszło w przestworzach. FOKUS TV zaprasza na program poświęcony wypadkom lotniczym, ich przyczynom, przebiegowi i następstwom.

Zobacz koniecznie

Przeczytaj też

Nie przegap!