Skąd się wziął rower? HISTORIA ROWERÓW

Rowery, poza bryczkami, są najstarszymi pojazdami poruszającymi się na naszych drogach. Na przestrzeni lat zmieniały się ich kształty, przeznaczenie i materiały, z których były wykonywane. Skąd się wziął mój rower?

Na początku było drewno

Za prekursora w konstruowaniu rowerów uważany jest Niemiec Karl Freiherr Drais von Sauerbronn. W 1818 roku opatentował on maszynę biegową – dwukołowy rower bez systemu napędowego, na którym trzeba się było odpychać nogami. Wcześniej konstrukcją dwukołowej maszyny napędzanej siłą ludzkich mięśni zajmował się Leonardo da Vinci, jednak pojawiły się wątpliwości co do autentyczności odnalezionego rysunku. Istnieją również reliefy ze starożytnego Egiptu i Babilonii przedstawiające pojazdy, które mogły służyć do sprawniejszego pokonywania odległości.

Potrzebny był napęd

Pierwszym systemem, który pozwolił na oderwanie stóp od ziemi, był układ prętów i korb, za pośrednictwem którego było napędzane tylne koło – mechanizm wyglądał podobnie do napędzającego koła w lokomotywach. Wynalazł go szkocki kowal Kirkpatrick Macmillan w 1839 roku. Pierwsze pedały pojawiły się w 1861 roku za sprawą Pierra Michaux, były one zamontowane na korbach przytwierdzonych na stałe do osi przedniego koła.

Era wielkiego koła

Gdy pojawiły się już pedały na stałe połączone z kołem, okazało się, że aby jeździć szybciej, trzeba zwiększać średnicę napędzającego koła. Wysokość kół zależała od długości nóg cyklisty, najczęściej miały one średnicę od 1 do 1,5 m. Na tak wysokim rowerze niełatwo było utrzymać równowagę przy niewielkiej prędkości oraz utrudnione było jego bezpieczne zatrzymanie. 

Rozwiązanie podstawowych problemów

Stopniowo do konstrukcji rowerów wprowadzano kolejne nowe rozwiązania. Łańcuch i przekładnie pozwoliły zmniejszyć koła. Od 1885 roku w zakładach Rovera były produkowane już pojazdy z kołami o tej samej wielkości i napędzane za pomocą łańcucha. Od tej marki w języku polskim przyjęła się nazwa bicykla. Niewątpliwym osiągnięciem było wprowadzenie w 1888 roku opony pneumatycznej, która zastąpiła pełną gumę na obręczy koła. Jazda stała się wtedy dużo bardziej komfortowa. Na początku XX wieku zaczęto wprowadzać mechanizmy zmiany biegów. Najpierw była to przerzutka planetarna ukryta w piaście, później coraz doskonalsze mechanizmy zmiany zębatki, na której pracuje łańcuch.

Dzisiejsze konstrukcje

Budowa rowerów ewoluowała przez kilkadziesiąt lat i dzisiaj można je podzielić na rowery: górskie, trekkingowe, krosowe, miejskie, szosowe i dziecięce. Są one składane z różnych podzespołów, w zależności od przeznaczenia. Np. cienkie i lekkie koła oraz opony są w rowerach szosowych, a solidne i szerokie w górskich. Od końca XIX do początku XXI wieku nie wprowadzono rewolucyjnych zmian w konstrukcji rowerów. Udoskonala się mechanizmy, stosuje coraz lepsze materiały, ale podstawowe elementy wyglądają i działają podobnie. 

Znane nazwiska:

• John Boyd-Dunlop (Wielka Brytania) – w 1888 roku opatentował oponę pneumatyczną, dzięki której jazda stała się o wiele przyjemniejsza;
• John Kemp-Starley (Wielka Brytania) – współzałożyciel firmy Rover, skonstruował i wprowadził do produkcji rower o konstrukcji zbliżonej do dzisiejszej – dwa koła o takich samych rozmiarach; nazwano go bezpiecznym rowerem w odróżnieniu od bicykli, których przednie koło mogło mieć nawet dwa metry średnicy – upadek z takiej wysokości był niebezpieczny;
• Edouard i André Michelin (Francja) – w 1891 roku opracowali dętkę rowerową zaopatrzoną w wentyl, dzięki czemu komfort jazdy i przyczepność na nierównym podłożu zostały znacznie zwiększone;
• Ernst Sachs (Niemcy) – w 1903 roku opracował mechanizm wolnego koła i od tej pory można już było nie pedałować, jadąc z góry;
• Alex Moulton (Wielka Brytania) – w 1962 roku opracował konstrukcję pierwszego roweru z małymi kołami, który można było w prosty sposób składać;
• Gary Fisher (Stany Zjednoczone) – w 1979 zbudował rower górski (MTB), na którym można było wyruszyć na naprawdę trudne trasy.

Redakcja 02/04/2012

Zobacz koniecznie

Przeczytaj też

Nie przegap!