Potrawy wigilijne: lista, symbolika

Najbardziej uroczyście obchodzona jest w Polsce wigilia. Do wigilijnej wieczerzy zasiada się wraz z pierwszą gwiazdką, a na stole powinno pojawić się dwanaście postnych potraw. Choć menu wigiline różni się w naszych domach, to bez względu na wybór potraw jedno jest pewne - będą one zawierały rybę, kapustę, grzyby, mak, buraki, orzechy, Na wigilijnym stole pojawią się też owoce - suszone w postaci bakalii i kompotu z suszu. Ta zbieżność jest nieprzypadkowa - potrawy wigilijne mają swoją symbolikę.
Zdjęcie z artykułu: Potrawy wigilijne: lista, symbolika
Wigilijne potrawy mają swoje znaczenie symboliczne i mają sprowadzać do domu zdrowie i dostatekźródło:thinkstockphotos.com

Wigilijne potrawy - jakie powinny się znaleźć na stole?

Zgodnie z tradycją, choć i ta się zmieniała, na wigilijnym stole powinno być dwanaście potraw, co dla naszych przodków oznaczało bogactwo. Dwanaście wigilijnych potraw ma symbolizować liczbę apostołów, którzy razem z Jezusem zasiadali do ostatniej wieczerzy, choć może to się kojarzyć raczej z Wielkanocą niż Bożym Narodzeniem. Aby zapewnić sobie szczęście i przychylność losu w nadchodzącym roku, należy w wigilię spróbować każdego dania. Inaczej może spotkać nas bieda lub nieszczęście.

Najpopularniejsza lista zawiera:

1. przystawki ze śledzia

2. sałatkę jarzynową

3. i 4  barszcz czerwony z uszkami z farszem grzybowym/zupę grzybową lub rybną,

5. pierogi z kapustą i grzybami

6. kapustę z grzybami

7. karpia smażonego/inną rybą smażoną lub pieczoną

9. kompot z suszu

10. makowiec

11. kutię/kluski z makiem

12. piernik

Fakultatywnie i regionalnie pojawiają się także łamańce z makiem, fasola gotowana na sypko, smażone kapelusze grzybów suszonych, ryba w galarecie, sałatka śledziowa i wiele innych potraw. Kluczem do nich jest to, że nie zawierają mięsa, przyrządzone są z darów pól, lasów i stawów, często jadane są tylko w okresie świąt Bożego Narodzenia. No i to, że składniki potraw wigilijnych często mają znaczenie symboliczne.

Potrawy wigilijne - co symbolizują?

Najważniejszą potrawą wigilijną jest ryba. Nieważne w jakiej postaci zostanie podana, ważne, by zagościła na każdym wigilijnym stole. Tradycja tej wigilijnej potrawy narodziła się bardzo dawno temu i związana jest oczywiście z początkiem chrześcijaństwa. W języku starogreckim ryba tłumaczona jest jako ichthys. Jednocześnie ichtys to akrostych, czyli słowo które powstaje po ułożeniu pierwszych liter wyrazów w zdaniu. Pierwsze litery greckich odpowiedników słów: Jezus, Chrystus, Boga, Syn, Zbawiciel składają się na wyraz ichtys. Ryba symbolizuje Jezusa Chrystusa i była znakiem rozpoznawczym pierwszych chrześcijan.Symbolika ryby ma dwojakie znaczenie:

• z jednej strony odwołuje się do chrztu, gdyż żywiołem ryby jest woda;

• z drugiej strony symbolizuje eucharystię – pokarm chrześcijan.

Na uwagę zasługuje też fakt, że ryba znacznie wcześniej od krzyża została uznana za symbol chrześcijaństwa. Tak naprawdę o krzyżu, jako symbolu Jezusa Chrystusa, zaczęto dopiero mówić w IV wieku.

Na każdym obrazie przedstawiającym Jezusa i apostołów podczas ostatniego posiłku, widnieje chleb, wino i ryba. Stąd też na wigilijnym stole ryba pojawia się jako przypomnienie o chrzcie, zmartwychwstaniu i nieśmiertelności Jezusa. Aby w nowym roku liturgicznym zapanował spokój i harmonia, ryba musi znaleźć się w wigilijnym menu.

Barszcz czerwony, pierogi z kapustą i czosnek – oto potrawy, które zgodnie z tradycją muszą znaleźć się na wigilijnym stole. Dlaczego buraki, kapusta i czosnek to wigilijne jarzyny? W większości domów uroczystą wigilijną kolację otwiera barszcz czerwony. Od dawna burakom przypisywana jest długowieczność. Tradycja głosi, że ten kto spożywa buraki, nie dość, że doczeka sędziwego wieku, to jeszcze przez całe długie życie będzie grzeszyć nieskazitelną urodą. Kolejną jarzyną, która na stałe wpisała się w kanon wigilijnych potraw jest kapusta. Podczas Wigilii podawana jest na wiele sposobów. Bogata oferta potraw z kapustą wynika z symboliki, jaka jej towarzyszy. Według dawnych wierzeń kapusta zawiera życiodajną siłę, dzięki której wszystko, zarówno przyroda jak i człowiek, budzą się do życia.

    Wszystko o wigilii, zwyczajach wigilijnych, potrawach na wigilijny stół...

W niektórych rejonach Polski w wigilijnym menu honorową pozycję zajmuje także czosnek. W południowo – wschodniej części kraju po dzieleniu się opłatkiem, domownicy sięgają po czosnek, który następnie spożywają razem z chlebem i solą. Według tradycji,  czosnek jest symbolem zdrowia, a w połączeniu z chlebem i solą gwarantuje domostwu obfitość.

Symbolika grzybów - grzyby w wielu kulturach uchodzą za magiczne dary ziemi. Ponieważ kolacja wigilijna powinna składać się m.in. z płodów ziemi, ich  najbardziej godną reprezentacje stanowią grzyby. Na wigilijnym stole grzyby występują w różnych postaciach - od pierogów, po naleśniki, skończywszy na suszonych i smażonych. Według dawnych wierzeń, grzyby na stole wigilijnym ze względu na to, że rosną w lesie, uchodzą za magiczną potrawę, wykradzioną z innego świata. Symbolizują uleganie pokusom i pewnie przez to właśnie są tak bliskie ludziom.

W wigilijnym menu nie może zabraknąć potraw z makiem. Ten wigilijny zwyczaj związany jest z symboliką maku. Tradycja głosi, że mak przyniesie gospodarstwu dostatek. Według wierzeń ludowych, mak był najważniejszą z wigilijnych potraw, a jego brak mógł ściągnąć na domostwo nieszczęście. Dla chrześcijan mak jawi się jako symbol chrześcijaństwa i płodności.

Symbolika orzechów Na stole wigilijnym nie może zabraknąć również orzechów. Ich symbolika jest niezwykle bogata. Ze względu na skorupę orzech symbolizuje tajemnicę, wróżbę, płodność. Orzechy leszczyny uchodzą za symbol mądrości i witalności. Religioznawcy przekonują, że również w chrześcijaństwie owoc ten ma specjalną symbolikę. Bardzo często nazywa się go symbolem Chrystusa - jego gorzka powłoka odpowiada ciału Jezusa, które doświadczyło gorzkiej męki, skorupę porównuje się do drzewa krzyża, a jądro, które żywi ludzi jest utożsamiane z boską naturą Chrystusa. Chrześcijańska interpretacja symboliki orzecha tłumaczy jego obecność w wigilijnym menu. Ponadto orzech uchodzi za symbol szczęścia. Skoro Wigilia to radosne spotkanie w gronie najbliższych, tego owocu z pewnością nie może na nim zabraknąć.

Na wigilijnym stole muszą pojawić się także owoce - jako płód sadu. Kompot z suszu, piernik ze śliwkami czy ciasto francuskie z suszonymi owocami - oto smakołyki z wigilijnego menu. Mówimy, jakie owoce powinny pojawić się na Wigilii i jaka jest ich symbolika.

Jabłko to owoc niezwykle bogaty w symbolikę. Większości ludzi owoc kojarzy się z kuszeniem Ewy w raju. Jabłko tymczasem  ze względu na kulisty kształt powinno być odbierane jako symbol Ziemi, wieczności. Nieprawdą jest także, że w biblijnej przypowieści o Ewie i  Wężu, kuszącym owocem było jabłko. „Owocem poznania dobra i zła" mogło być zarówno winogrono, jak i figa. Dlatego też w chrześcijaństwie jabłko nie wywołuje konotacji z Szatanem. Na obrazach często przedstawiano je w rękach Jezusa i Maryi, co odczytuje się jako symbol odkupienia i pokoju. W legendach i wierzeniach ludowych jabłko również występuje jako symbol, który odmienia losy świata. Ze względu na tak bogatą symbolikę jabłko coraz częściej dodawane jest do sałatek lub ciast przyrządzanych na Wigilię. Spożywając jabłko podczas wieczerzy wigilijnej, domownicy w pewien sposób przekazują sobie znak pokoju.

Nie tylko jabłko gości na wigilijnym stole. Coraz częściej wśród owoców serwowanych podczas Wigilii dołączają też gruszki, figi i daktyle. Oczywiście każdy z wymienionych owoców ma swoją symbolikę I tak:

  •  gruszka - symbolizuje stosunki międzyludzkie, zwłaszcza miłosne, to właśnie z gruszką większość chrześcijan utożsamia grzech. Owoc ten oznacza także dobrobyt oraz długie życie;
  •  figi - z tym owocem utożsamia się m.in długowieczność, płodność, obfitość i nieśmiertelność;
  • daktyle - podobnie jak figi symbolizują płodność oraz dostatek i powodzenie;

Jeśli wierzyć przesądom opisującym symbolikę wymienionych owoców, popularność jabłek, gruszek fig i daktyli podczas wigilijnej kolacji nie powinna dziwić. W końcu każdy chce skosztować tych równie smacznych, co magicznych owoców.

Redakcja 27/11/2015

Zobacz też

Anne Frank - II wojna światowa widziana oczami żydowskiej nastolatki. FOKUS TV zaprasza na kolejną biografię z cyklu Ikony Anne Frank - II wojna światowa widziana oczami żydowskiej nastolatki. FOKUS TV zaprasza na kolejną biografię z cyklu Ikony Anne Frank była żydowską nastolatką, która w trakcie II wojny światowej ukrywała się wraz z rodziną w Amsterdamie. Pozostawiła po sobie pisany w kryjówce dziennik, który jest dziś jednym z najważniejszych świadectw tamtej epoki. FOKUS TV zaprasza na kolejną biografię z cyklu „Ikony"! Krew, kule i ciała - historia kryminalistyki, czyli jak znaleźć przestępcę? FOKUS TV zaprasza na program, w którym kryminalistyka odsłoni przed Wami swoje sekrety Krew, kule i ciała - historia kryminalistyki, czyli jak znaleźć przestępcę? FOKUS TV zaprasza na program, w którym kryminalistyka odsłoni przed Wami swoje sekrety „Krew, kule i ciała - historia kryminalistyki" to program o dawnych i współczesnych metodach poszukiwania sprawców przestępstw. Wydaje Wam się, że istnieje zbrodnia doskonała, której kryminalistyka nie jest w stanie dosięgnąć? Włączcie telewizory i przekonajcie się, jak bardzo możecie się mylić! Wojna w Wietnamie i fruwający żołnierze. To nie żart! FOKUS TV zaprasza na program Niezwykła broń! Wojna w Wietnamie i fruwający żołnierze. To nie żart! FOKUS TV zaprasza na program Niezwykła broń! Odrzutowi żołnierze, którzy przelatują nad polem walki i błyskawicznie przemieszczają się z miejsca na miejsce? To bynajmniej nie są fantazje szalonego autora książek science-fiction! Prace nad urządzeniem armia amerykańska zapoczątkowała w latach 50. XX wieku, w okresie wojny w Wietnamie. FOKUS TV zaprasza do obejrzenia drugiego odcinka serii „Niezwykła broń"! II wojna światowa - lądowanie w Normandii i dziwna broń aliantów. FOKUS TV zaprasza na program Niezwykła broń II wojna światowa - lądowanie w Normandii i dziwna broń aliantów. FOKUS TV zaprasza na program Niezwykła broń II wojna światowa - jednym z jej przełomowych momentów było otwarcie drugiego frontu we Francji. Żołnierzy miały w jej trakcie wspierać bardzo dziwne rodzaje broni... Chcecie wiedzieć, jakie? FOKUS TV zaprasza na pierwszy odcinek brytyjskiego serialu „Niezwykła broń"!

Zobacz koniecznie

Przeczytaj też

Nie przegap!