Niszczycielska siła wiatru. Co może zrobić jedno z najbardziej nieprzewidywalnych zjawisk przyrody? WIDEO

Około 54 mld dolarów – tyle kosztuje co roku pokrycie szkód spowodowanych przez nieokiełznane wichury. Czasem jest to zerwana trakcja, innym razem wywrócone drzewo, ale zdarzają się i całe miasta zrównane z ziemią.
Zdjęcie z artykułu: Niszczycielska siła wiatru. Co może zrobić jedno z najbardziej nieprzewidywalnych zjawisk przyrody? WIDEO
burza piaskowaźródło:pixabay/dimitrisvetsikas1969

Wiatr, żywioł nieprzewidywalny

Wiatr to poziomy lub prawie poziomy ruch powietrza atmosferycznego, który jest efektem nierównego rozkładu ciśnienia atmosferycznego nad powierzchnią ziemi i różnic w ukształtowaniu terenu. Wiatr ma funkcję w atmosferze: przenosi parę wodną, ciepło i zanieczyszczenia. Poza tym odpowiada za falowanie wody i powstawanie prądów morskich. Problem zaczyna się, kiedy ze zwykłego wiatru zmienia się w szalejącą wichurę. To prawdziwa zmora meteorologów, bo mimo rozwoju techniki, nowoczesnego sprzętu, satelitów, całej sieci stacji meteorologicznych nie są w stanie odpowiednio wcześnie przewidzieć, gdzie uderzy wiatr – niszczyciel. To niemożliwe, bo wystarczy zbieg kilku czynników i spokojny wiatr zmienia się w siejącą zniszczenie wichurę, która w mgnieniu oka osiąga prędkość nawet ponad 90 km/h. Nietrudno wyobrazić sobie skutki zderzenia z taką siłą. Gigantyczne trąby powietrzne, huragany i burze tropikalne właściwie regularnie występują w Ameryce i Japonii. To ofiary, które przeobrażony żywioł za każdym razem pochłania, sprawiły, że od przeszło 10 lat instytuty meteorologiczne na wszelki wypadek wydają specjalne komunikaty od razu, kiedy tylko układ wiatrów stwarza jakiekolwiek ryzyko. 

Wiatr wiatrowi nierówny

A ryzyko jest ściśle powiązane z częścią globu. Na świecie swoje nazwy ma około 2000 wiatrów lokalnych (wyróżniamy m.in. wiatry stałe i lokalne-zmienne). W Europie i obszarze śródziemnomorskim to np. adriatycka bora, czyli zimny i silny wiatr napływający z górskich przełęczy między Alpami a Górami Dynarskimi; halny, czyli ciepły i suchy wiatr wiejący w polskich górach; czy sno – zimny wiatr fiordów skandynawskich, który może nawet wywołać małe trąby powietrzne. W Azji wiatry są znacznie silniejsze, trwają nawet kilka dni, przez co mają bardziej widoczne skutki i silniej oddziałują na samopoczucie, np. afganiec zimą powoduje odmrożenia, bajszak – trudności w oddychaniu, upalny i suchy loo może wywoływać suszę. W Australii i Oceanii niektórym wiatrom towarzyszą ulewy (np. kona-storm na Hawajach), inne przenoszą pustynne piaski (brick fielder), przez co niszczą plony. Bull’s eye squall – biały szkwał w południowej Afryce – może występować wspólnie z tornado i ulewami; wraz z bardzo suchym harmattanem mogą przylecieć chmury szarańczy, a samum wywołuje burze piaskowe. Chinook, który wieje w Górach Skalistych w USA może podwyższyć temperaturę o ponad 30 stopni. Cordonzo u wybrzeży Meksyku ma charakter cyklonu tropikalnego. Z kolei w Ameryce Południowej groźny jest pampero – bardzo silny szkwał w Argentynie i Urugwaju. Pojawia się wraz z burzami, ulewami i może obniżyć temperaturę o 30 stopni wciągu doby. Vente loku, czyli szalony wiatr w Rio de Janeiro, u ludzi powoduje pobudzenie i podrażnienie. 

Wykorzystać energię

Wiatr mierzony jest dwoma parametrami: kierunkiem i prędkością. Kierunek ustala się za pomocą tzw. róży wiatrów. Siła określana jest w skali Beauforta (12 stopni), a prędkość podaje się w m/s, km/h i węzłach (mile morskie na godzinę). Najczęściej wiatr wieje przy powierzchni ziemi z prędkością kilku m/s, w czasie sztormu wzrasta do 60–100 m/s. Silną i nieprzewidywalną energię wiatru ludzie próbują spożytkować od wieków. Z sukcesem udało się to przy napędzaniu statków żaglowych. Potężną moc żywiołu coraz częściej wykorzystuje też gospodarka za pomocą turbin wiatrowych – również w Polsce widać coraz więcej wiatraków, powstają elektrownie wiatrowe.

Redakcja 17/03/2017

Zobacz koniecznie

Przeczytaj też

Nie przegap!