Historia, wróżby i zwyczaje andrzejkowe - jakie są, skąd się wzięły?

Andrzejki znane i nieznane. Choć wróżby andrzejkowe czynione są od wieków i niemal na całym świecie, czy wiemy jednak kiedy wróżyć? Czy na pewno 29 czy 30 listopada, w dzień św. Andrzeja? Od kiedy wróżono w andrzejki? Czy andrzejki to czas wróżb tylko w Polsce?
Zdjęcie z artykułu: Historia, wróżby i zwyczaje andrzejkowe - jakie są, skąd się wzięły?
Andrzejki jako wieczór wróżb obchodzone były już w XVI wiekuźródło:thinkstockphotos.com

Znane w wielu regionach Polski andrzejki i andrzejkowe wróżby matrymonialne mają zasięg prawdziwie europejski. Skąd pochodzą? Tego nikt nie wie, wiadomo jedynie, że są bardzo stare. Niektórzy badacze wywodzą je nawet ze starożytnej Grecji wskazując na źródłosłów imienia Andrzej (gr. Andress) oraz podobieństwo do słów "aner" i "andros", co oznacza w grece "mąż" i "mężczyzna".

Kiedy wróżyć - czy na pewno w dzień św. Andrzeja?

Pierwsza polska wzmianka o andrzejkach pochodzi z XVI wieku. W jednej ze sztuk scenicznych, po tytułem „Justyn i Konstancja” Bielskiego, pojawiają się słowa: ”Nalejcie wosku na wodę, poznacie swoją przygodę” i dalej „w Wigilię Jędrzeja świętego ujrzy oblubieńca swojego!” Dowodzi to, że dawniej wróżby andrzejkowe tradycyjnie odprawiano w wigilię św. Andrzeja, a więc 29 listopada, nie zaś 30 listopada. I co równie dziś zapominane, w andrzejkowym wieczorze wróżb mogły brać udział wyłącznie niezamężne dziewczęta.

Lanie wosku - czy wróżby andrzejkowe można traktować poważnie?

Przez wieki wróżby w wigilię św. Andrzeja traktowano całkiem poważnie. Poza laniem wosku i odczytywaniem z kształtu zastygłej masy woskowej atrybutów przyszłego męża, znane były i inne zwyczaje. Na Huculszczyźnie na przykład sypano wokół łóżka oraz do pościeli ziarna lnu i konopi, na Śląsku ziarna te dodatkowo strząsano i deptano. Ziarna bowiem od dawna są symbolem płodności – obsypywano się nimi na miłosne szczęście w małżeństwie!

Nie tylko wróżby z wosku. Polskie zwyczaje andrzejkowe 

W całej Polsce wielkie znaczenie przypisywano także snom w nocy z 29 na 30 listopada. Wierzono, że może się wtedy przyśnić ukochany albo… upiór. Aby jednak uchronić się przed złymi snami oraz duchami nawiedzającymi dom, zabraniano im wstępu smarując drzwi, furtki i ramy okien… czosnkiem. W tym samym celu rozpalano przed domem ogniska, które podtrzymywano przez całą noc. Zwano je ogniami św. Andrzeja.

Losowano także różne przedmioty o symbolicznym znaczeniu, listek oznaczał staropanieństwo, wstążka z czepka - bliski ślub, a różaniec – stan zakonny. Najważniejszą jednak i powszechną była wróżba z gałązki wiśni lub czereśni. Gałązkę należało uciąć w dzień św. Andrzeja i wstawić do wody. Jeśli zakwitła w Wigilię Bożego Narodzenia, był to znak, że w najbliższym czasie dziewczyna stanie na ślubnym kobiercu.

ZOBACZ: WRÓŻBY NA ANDRZEJKI: jakie włożyć do ciasteczek? Pomysły na andrzejkowe wróżby

 

Anna Śmiałek 20/11/2015

Zobacz koniecznie

Przeczytaj też

Nie przegap!