Historia starożytnych igrzysk olimpijskich w Grecji. Czy wiesz kiedy odbyły się pierwsze igrzyska?

Tak naprawdę nie wiadomo kiedy odbyły się pierwsze starożytne igrzyska olimpijskie. Jedno jest pewne ojczyzną jest Grecja, zaś nazwa wywodzi się od miejscowości Olimpia leżącej w zachodniej części Peloponezu nad rzeką Alfejos. Poznaj historię starożytnych igrzysk olimpijskich.

Jest wiele źródeł, które podają jednak różne daty odbycia pierwszych igrzysk. Jedna z legend głosi, że Zeus po stoczeniu w Olimpii walki ze swym ojcem Kronosem o panowanie nad światem ustanowił tam igrzyska dla uczczenia swego zwycięstwa. Pierwsze igrzyska miał wygrać Apollo po pokonaniu Hermesa w biegu i Aresa w walce na pięści.

"Chrońcie ojczyznę waszą, wstrzymajcie się do wojen i podtrzymujcie przyjaźń wszystkich Hellenów, kiedy przyjdą na wasze doroczne święta" – taką odpowiedź, według historyka greckiego Eusebiosa, uzyskał od wyroczni delfickiej król Elidy, kiedy zwrócił się z pytaniem, co należy uczynić aby odwrócić od Grecji trapiące ją klęski nieurodzaju, epidemii różnych chorób i wojen domowych. Ifitos spełniając zalecenie wyroczni urządził igrzyska w Olimpii – pisze w swojej książce „Starożytne i nowożytne igrzyska olimpijskie” Zbigniew Porada.

Historyczne początki igrzysk

Właśnie tam w 776 r.p.n.e odbyły się pierwsze historycznie udokumentowane igrzyska, które odbywały się co cztery lata. Równocześnie z podaniem terminu kolejnych igrzysk ogłaszano ogólnogreckie zawieszenie broni tzw. święty rozejm (ekechiera), który trwał od miesiąca do trzech i był to czas potrzebny na rozegranie zawodów oraz podróż zawodników w obie strony. Wzięło się to od paktu, jaki król Elidy Ifitos zawarł w VII wieku p.n.e z królem Sparty Likurgiem i władcą Pisy Kleostenesem. Treść przymierza spisano na spiżowym dysku i złożono w Herajonie, najstarszej świątyni zbudowanej w gaju olimpijskim przez miasto Skillus. "Olimpia jest miejscem świętym. Ten, kto waży się wejść do miasta z bronią w ręku, będzie napiętnowany jako bluźnierca" – pisał dziewięć wieków później Pauzaniasz w swych "Wędrówkach po Helladzie".

W roku 776 p.n.e i później igrzyska w Olimpii trwały pięć dni. Pierwszego dnia kapłani, sędziowie, zawodnicy, a także krewni i nauczyciele tych ostatnich, w świętym kręgu Altis, przy ofierze z dzika, składali przysięgę o przestrzeganiu reguł olimpijskich. Wybierano herolda i trębacza. Po południu odbywały się zawody chłopców w biegach, zapasach i walce na pięści. Drugi dzień rozpoczynały zawody hippiczne – jazda konna i wyścigi rydwanów. Potem był pięciobój – rzut dyskiem, skok w dal, rzut oszczepem, zapasy i bieg. Dzień kończyły uroczystości pogrzebowe ku czci Pelopsa. Trzeciego dnia po zarżnięciu na ołtarzu Zeusa 100 ofiarnych byków odbywały się biegi długodystansowe. Czwartego dnia były zapasy, walka na pięści, pankration (połączenie pięściarstwa z zapasami) i bieg wojowników, dla których w świątyni Zeusa przechowywano 25 jednakowych tarcz. Ostatni dzień był dniem zwycięzców. Kroczyli w pochodzie w wieńcach z gałązek oliwnych i z palmową gałązką w ręku. Igrzyska kończyły się złożeniem ofiar dziękczynnych.

Z czasem nastąpił szybki rozwój, podobnie jak ma to miejsce w naszych czasach. Wprowadzono nowe dyscypliny i w związku z tym przedłużono czas trwania igrzysk.

Rola igrzysk 

W historii Grecji, rozbitej na często powaśnione ze sobą państewka, igrzyska olimpijskie odegrały olbrzymią polityczna i kulturalną rolę. Jednocząc młodzież z najodleglejszych zamieszkanych przez Greków krain w pokojowym, sportowym współzawodnictwie, były co cztery lata okazją do poznania się i zbliżenia, przyczyniając się do budzenia poczucia jedności narodowej Hellenów z trzech stron świata – Europy, Azji i Afryki.

Podobnie jak teraz igrzyska olimpijskie odbywały się w duchu sportowej rywalizacji.

Zawodnicy zobowiązywali się do przestrzegania praw sportowych pod przysięgą składaną przed posągiem Zeusa Horkios (Strzegącego Przysięgi). Składali ją nie tylko zawodnicy, ale także i ich ojcowie i bracia, że nie dopuszczą się do żadnego przestępstwa na zawodach olimpijskich. Zawodnicy potwierdzali przysięgą, że przez 10 miesięcy z rzędu ściśle przykładali się do ćwiczeń fizycznych. Przysięgę składali również sędziowie, że będą sprawiedliwie i bez przyjmowania darów pełnić swe obowiązki.

Etyka olimpijska był bardzo surowa i karała ciężko przekroczenia natury moralnej. Najczęstszym wykroczeniem była korupcja, karana nałożeniem grzywny na zawodnika dopuszczającego się przestępstwa, zaś za uzyskane pieniądze budowano posągi Zeusa tzw. Zanes.

Igrzyska pod panowaniem rzymskim

W 146 roku p.n.e Hellada stała się częścią imperium rzymskiego. Z rozkładem państwa łączy się też upadek kultury fizycznej. Młodzież grecka coraz częściej zamiast sama uprawiać ćwiczenia fizyczne, wolała im się przyglądać z trybun.

Same igrzyska stawały się miejscem coraz brutalniejszych walk atletów, którzy traktowali sport jako źródło niezłych dochodów. Coraz częstsze były też wypadki przekupstwa zawodników, a opłacanie sportowców stało się powszechnie przyjętym zwyczajem.

Cesarz-chrześcijanin przerywa ponad 1000-letnią tradycję

Antyczne igrzyska odbywały się nieprzerwanie przez 1168 lat aż do 393 roku n.e. Według większości historyków, kres igrzyskom położył dekret cesarza rzymskiego Teodozjusza I Wielkiego, zabraniający ich urządzania jako obrzędów o charakterze pogańskim, sprzecznych z zasadami chrześcijaństwa będącego wówczas religią państwową w całym cesarstwie. Nie wiadomo jednak, czy igrzyska mające się odbyć w 393 r. doszły do skutku, czy tylko ogłoszono w Olimpii treść edyktu cesarza. Nie ma jednak żadnej pewności, że edykt taki został w ogóle wydany.

Od tego czasu wrzawa na olimpijskich stadionach zamilkła na ponad 1500 lat.

Redakcja 01/05/2016

Zobacz koniecznie

Przeczytaj też

Nie przegap!