Bliźnięta jednojajowe, dwujajowe, syjamskie – skąd się bierze ciąża mnoga?

Dlaczego czasem rodzą się bliźnięta, skoro kobieta jest skonstruowana w taki sposób, by jednorazowo rodzić tylko jedno dziecko? Konstrukcja konstrukcją, a przecież jest jeszcze ta wróżąca na dwoje, troje i pięcioro „babka”, czyli niezwykłe przygody komórek jajowych i plemników prowadzące do wyjątków od reguły.
Zdjęcie z artykułu: Bliźnięta jednojajowe, dwujajowe, syjamskie – skąd się bierze ciąża mnoga?
Bliźnięta rodzą się rzadko, ale nie stanowią ewenementuźródło:thinkstockphotos.com

Bliźnięta jednojajowe, czyli wyjątek pierwszy

Na początku wszystko przebiega normalnie: jeden plemnik zapładnia jedną komórkę jajową. Ale ni stąd ni zowąd, we wczesnym okresie rozwoju, komórka dzieli się na dwa odrębne zawiązki zarodków. Może do tego dojść już w ciągu pierwszych trzech dni od zapłodnienia, kiedy dzieląca się (zawsze na pół) komórka nie utrzyma obu części blisko siebie. Wówczas zagnieżdżą się one w ścianie macicy niezależnie, jako dwa identyczne zarodki.

Jeśli uniezależnienie się połówek zarodka nastąpi 4-8 dni po zapłodnieniu, ich kapsuły wypełnione wodami płodowymi będą oddzielne, a łożysko wspólne. Jeśli zaś proces podziału na dwoje nastąpi dopiero po powstaniu wodnej kapsuły (9–12 dni po zapłodnieniu), wtedy oba zarodki będą musiały korzystać z niej jednocześnie, więc będą to tak zwane bliźnięta jednoowodniowe. Bliźnięta jednojajowe są zawsze jednakowej płci i identyczne. Mają nawet takie same (lub będące lustrzanym odbiciem) linie papilarne.

Bliźnięta dwujajowe, czyli drugi wyjątek

Ciąża mnoga (także bliźniacza) u człowieka jest zawsze stanem patologicznym, zagrażającym zdrowiu matki i dzieci. Kobieta wytwarza w trakcie cyklu miesięcznego zwykle jedną komórkę jajową. Ale zdarza się – samoistnie lub w wyniku zażywania hormonów pobudzających jajeczkowanie – że wytworzy dwie lub więcej. Jeśli zostaną zapłodnione dwie spośród komórek jajowych (każda innym plemnikiem), powstaną bliźnięta dwujajowe. Będą różne, zupełnie jak dzieci urodzone w różnym czasie przez tę samą matkę. Nie ma powodu, by ich podobieństwo było większe niż rodzinne.

Każde z bliźniąt dwujajowych powstaje z innej komórki jajowej i innego plemnika. Może się zdarzyć, że kobietę, która  wytworzyła więcej niż jedną komórkę jajową, zapłodni dwóch mężczyzn. Wtedy różnice między bliźniętami dwujajowymi będą jeszcze większe. Na przykład jedno z nich będzie miało białą, a drugie ciemną skórę.

Wieloraczki, czyli wyjątek trzeci

Ciąża wieloraka to wynik zjawiska polegającego na tym, że u kobiety dojrzewa w jednym cyklu kilka czy kilkanaście komórek jajowych. Z każdej z nich po zapłodnieniu może się rozwinąć zarodek. Ten nadmiar, niebezpieczny już w przypadku bliźniąt, czasem kończy się urodzeniem kilkorga dzieci.

Bliźnięta syjamskie, czyli czwarty wyjątek

Bliźnięta syjamskie – nierozdzielone, zwane są mylnie zroślakami. Mylnie, bo problem nie polega na tym, że się zrosły, ale na tym, że się nie rozdzieliły. Zawsze są one bliźniętami jednojajowymi, powstałymi po ponad 13 dniach po zapłodnieniu, czyli jakby za późno. Mechanizm ich powstawania jest taki sam jak u bliźniąt jednojajowych. Ale w tym wypadku dwie identyczne grupy dzielących się komórek nie oddzielają się całkowicie, pozostając w części zrośnięte. Im później grupy komórek uniezależnią się i utworzą bliźnięta, tym więcej będą miały wspólnych narządów. Bliźniętami syjamskimi, w odróżnieniu od bliźniąt potworniaczych, nazywamy bliźnięta połączone ze sobą, ale zdolne do życia.

Ewa Jabłońska 17/11/2015

Zobacz też

Jaruzelski, Kiszczak, Kania - autorzy stanu wojennego. Co trzeba o nich wiedzieć? Jaruzelski, Kiszczak, Kania - autorzy stanu wojennego. Co trzeba o nich wiedzieć? Wojciech Jaruzelski – oskarżony w procesie tzw. autorów stanu wojennego o kierowanie związkiem przestępczym, który w nocy z 12 na 13 grudnia 1981 wprowadził w Polsce stan wojenny – został wyłączony z procesu latem 2011 ze względu na zły stan zdrowia. Zmarł, nie usłyszawszy wyroku. Inni oskarżeni zasiedli jednak na sali rozpraw i otrzymali wyroki będące finałem trwających wiele lat rozpraw. Kim są autorzy stanu wojennego? Pod lupą 2, odcinek 9. Escape room, blondynki kontra brunetki i... Pod lupą 2, odcinek 9. Escape room, blondynki kontra brunetki i... Dowcipy o blondynkach zna chyba każdy. Ale czy słusznie kobiety o tym właśnie kolorze włosów stanowią obiekt do żartów? Kuba Marcinowicz przyjrzy się temu zagadnieniu w 9. odcinku 2. serii „Pod Lupą”. Kopia mistrza - film Agnieszki Holland: czy warto zobaczyć? Kopia mistrza - film Agnieszki Holland: czy warto zobaczyć? W filmie Kopia mistrza Agnieszka Holland przenosi widza do Wiednia z pierwszej połowy XIX w. Opowiada o trudnej przyjaźni młodej kopistki (Diane Kruger) i schorowanego, starzejącego się Ludwiga van Beethovena (Ed Harris). W ten sposób snuje poruszającą historię o tym, jak mogłyby wyglądać okoliczności powstawania IX Symfonii - najsłynniejszego dzieła Ludwiga van Beethovena. Nerwy ze stali, odc. 1: Chwytanie dzikich zwierząt Nerwy ze stali, odc. 1: Chwytanie dzikich zwierząt W tym odcinku podążamy za dwoma ekspertami, którzy podróżują w poszukiwaniu niebezpiecznych zwierząt, jakimi są jelenie i wilki. Ich praca polega na ochronie tych zwierząt - co czasem łączy się z koniecznością ich odłowienia i przetransportowania gdzie indziej. Przyglądamy się pracy perfekcyjnego duetu podróżującego helikopterem, w którego skład wchodzą Paul Dubois - pilot i Roland Lemieux - łowca.

Zobacz koniecznie

Przeczytaj też

Nie przegap!