Broń biała. Jakie są różnice między stalą wootz a damastem?

Broń ze stali damasceńskiej przeszła do historii z powodu swojej skuteczności. Ostrza przecinające, niesione przez wiatr jedwabne chusty, szable zdolne do przecięcia wpół europejskiego hełmu. W czasie krucjat, europejscy rycerze boleśnie przekonali się o doskonałej jakości wschodniej stali, zwanej damasceńską. Dlaczego stal damasceńska ma tak niezwykłe właściwości?
Zdjęcie z artykułu: Broń biała. Jakie są różnice między stalą wootz a damastem?
Broń biała. Jakie są różnice między stalą wootz a damastem?źródło:Foto_Wikimedia/ Ralf Pfeifer, selbst hochgeladen

Stal damasceńska - na czym polega fenomen jej właściwości?

Wschodnie głownie białe bronie, wyróżniały się często wyjątkową urodą – na jasnym tle, występował złożony, ciemny wzór, przyjmujący najróżniejsze formy, przez wschodnich poetów opisywane za pomocą kunsztownych metafor. Efekt taki można osiągnąć przez skuwanie dwóch różnych gatunków stali, o odmiennej zawartości węgla. Im ten dodatek węgla jest większy, tym stal twardsza, ale też bardziej krucha. Stal niskowęglowa, bardziej miękka, nie pęka. Ideałem jest połączenie właściwości obu materiałów, by powstała głownia ostra, mocna, elastyczna i niepodatna na wykruszenia. To tzw. dziwer, który powstaje przez skuwanie warstw stali wysokowęglowej (1,5% C) i niskowęglowej (0,5% C). Przekuty element składa się i ponownie przekuwa. Ponawiając proces, można otrzymać kilkadziesiąt, kilkaset lub kilka tysięcy warstw. Gotowy wyrób szlifuje się i trawi kwasem, co podkreśla dekoracyjny wzór. Ta pracochłonna technologia, stosowana była w wielu ośrodkach metalurgii, rozkwitała jednak na Wschodzie, szczególnie w okolicach Damaszku - stąd nazwa - stal damasceńska.

Czym jest stal wootz, inaczej bułat?

Wizualnie bardzo podobny bułat, znany też jako damast krystaliczny albo stal wootz powstaje w zupełnie inny sposób. Pojawił się na początku naszej ery, a wynaleziony został w Indiach, w rejonie Hajderabadu. Stal osiągała znakomite parametry użytkowe i piękną strukturę dzięki wykształceniu wstęg cementytu (FeC). Wytworzenie tych struktur było zadaniem niezwykle trudnym: wymagało rudy żelaza o szczególnym składzie, ścisłego reżimu technologicznego – krystalizacja występuje w bardzo wąskim zakresie temperatur – powolnego studzenia. Wszystko to sprawiło, że indyjska technologia zaginęła około roku 1700 i dopiero dziś jest odtwarzana przez badaczy-metalurgów.

.. Wszystko o serialu Weterani. Wyrwani śmierci

Redakcja 18/05/2017

Zobacz koniecznie

Przeczytaj też

Nie przegap!